Op 23 april 2026 organiseerde NAI40 een bijeenkomst over zakelijke mediation bij Houthoff in Rotterdam. Directe aanleiding was de lancering van het vernieuwde NAI Mediationreglement. De middag werd afgesloten met een borrel bij het NAI.
NAI Mediationreglement
NAI-directeur Tomas Vaal trapte af met een toelichting op de totstandkoming van het nieuwe reglement. Hij legde uit hoe het vernieuwde reglement past bij de ambitie van het NAI om een one-stop-shop voor geschilbeslechting te zijn. Tevens lichtte hij toe dat het reglement het resultaat is van feedback uit de praktijk en het Lotamblau-arrest van de Hoge Raad. Dat arrest vormde mede de aanleiding om twee nieuwe modelclausules te introduceren: één met een verplichtend karakter (meewerken aan benoeming en ten minste één sessie bijwonen) en één die partijen uitnodigt mediation te overwegen.
Daarnaast benadrukte hij de oprichting van een pool van ervaren zakelijke mediators, bedoeld om het vertrouwen in en de zichtbaarheid van NAI Mediation te vergroten.
Mediation: waarom (niet)?
Een peiling onder de aanwezigen aan het begin van de sessie maakte duidelijk dat de meeste advocaten in de zaal (nagenoeg) geen ervaring hadden met zakelijke mediation en het ook zelden tot nooit adviseerden aan cliënten. De associaties die de deelnemers met mediation hadden, bevestigden het beeld van hardnekkige vooroordelen als “soft”, “geitenwollen sokken” en “tijdverspilling”.
Hiermee was de toon gezet voor een levendige panelsessie met Manon Schonewille (Tool-kit Company), Pieter van Slobbe (De Brauw Blackstone Westbroek) en Dirk Knottenbelt (Houthoff), geleid door Anne Hendrikx (Clifford Chance).
De discussie spitste zich toe op de vraag wanneer mediation geschikt is in een zakelijke context en welke drempels men ervaart. De panelleden belichtten het onderwerp ieder vanuit hun eigen ervaring en expertise.
“What’s the downside?”, was de pragmatische kernvraag die het panel meegaf.
“De kosten en het tijdsbeslag van mediation zijn vaak overzichtelijk. Zelfs wanneer geen schikking volgt levert het proces doorgaans waardevolle inzichten op. Dat beeld wordt bevestigd door recent onderzoek, waaruit naar voren komt dat zakelijke mediation een slagingspercentage van rond de 80% kent. De meeste gebruikers ervaren dit als (zeer) waardevol.”
Verschillende mediationstijlen: van passief naar actief
Een belangrijk thema tijdens de sessie was de verschuiving in wat zakelijke partijen van een mediator verwachten. Uit onderzoek blijkt dat zakelijke gebruikers steeds meer behoefte hebben aan een sturende en inhoudelijk productieve mediator, in plaats van iemand die louter het proces faciliteert. Het nieuwe NAI-reglement speelt daarop in door ruimte te bieden voor instrumenten als een mediator’s proposal – een niet-bindend voorstel van de mediator aan partijen wanneer zij er onderling niet uitkomen.
Tegelijkertijd trok het panel een duidelijke grens: de mediator mag niet doorschuiven naar de rol van bindend adviseur of arbiter. Het NAI-reglement sluit die rolwisseling dan ook expliciet uit. Echter, het laat wel ruimte om via het NAI snel een aparte arbiter of bindend adviseur bij te schakelen wanneer partijen behoefte hebben aan een juridisch oordeel over een (deel)geschil.
Internationale trends
De Nederlandse ontwikkelingen werden vervolgens in internationaal perspectief geplaatst. In Engeland kunnen rechters sinds kort een ADR-bevel opleggen, in bepaalde jurisdicties is mediation een ontvankelijkheidseis, en de American Arbitration Association voorziet standaard in een parallel mediationtraject. Uit de vergelijking werd duidelijk dat Nederland op dit vlak internationaal nog achterloopt als het gaat om structurele inzet van mediation in zakelijke geschilbeslechting.
Een nieuwe afsluitende peiling was in dat verband bemoedigend. De aanwezigen gaven aan twee keer zo waarschijnlijk mediation te zullen adviseren als vóór de sessie. Waar aanvankelijk dus vooroordelen domineerden, beschouwden vrijwel alle aanwezigen mediation na afloop als een serieuze optie voor commerciële geschillen.
Lees meer over de voordelen van zakelijke mediation bij het NAI of neem contact met ons op via secretariaat@nai.nl.
